ภาพรวมมรดก แบ่งอย่างไรตามกฎหมาย ทายาทมีสิทธิ์แค่ไหน
สำรวจพินัยกรรม สิทธิทายาท และการแบ่งทรัพย์สิน
มรดก คือ ทรัพย์สิน สิทธิ หน้าที่ และความรับผิดต่าง ๆ ของผู้ตาย ที่ตกทอดแก่ทายาททันทีเมื่อเจ้ามรดกถึงแก่ความตาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1599–1600 หน้านี้สรุปหลักการแบ่งมรดกตามกฎหมายไทย ว่าใครมีสิทธิ์รับ ลำดับทายาทเป็นอย่างไร และต้องดำเนินการอะไรบ้าง
มรดกคืออะไร ตกทอดสู่ทายาทเมื่อไหร่
มรดก หมายถึงกองทรัพย์สินทุกชนิดของผู้ตาย รวมทั้งสิทธิ หน้าที่ และความรับผิด เว้นแต่ตามกฎหมายหรือโดยสภาพแล้วเป็นการเฉพาะตัวของผู้ตายโดยแท้ กองมรดกจะตกทอดแก่ทายาท “ทันที” ที่เจ้ามรดกเสียชีวิต โดยไม่ต้องรอคำสั่งศาล แต่การจะโอนหรือจัดการทรัพย์จริงมักต้องตั้งผู้จัดการมรดกก่อน
ทายาทมีกี่ประเภท ใครมีสิทธิ์รับมรดก
ทายาทตามกฎหมายไทยมี 2 ประเภท คือ (1) ทายาทโดยธรรม ซึ่งเป็นเครือญาติและคู่สมรสตามที่กฎหมายกำหนด และ (2) ผู้รับพินัยกรรม ซึ่งเจ้ามรดกระบุไว้ในพินัยกรรม หากมีพินัยกรรม ทรัพย์ส่วนที่ระบุจะแบ่งตามพินัยกรรมก่อน ส่วนที่เหลือจึงตกแก่ทายาทโดยธรรม
ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ มีใครบ้าง
ป.พ.พ. มาตรา 1629 กำหนดทายาทโดยธรรมไว้ 6 ลำดับ โดยลำดับต้นตัดลำดับหลัง (ยกเว้นบางกรณี) ส่วนคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นทายาทโดยธรรมเสมอ และได้รับส่วนแบ่งร่วมกับทายาทลำดับต่าง ๆ ตามมาตรา 1635
| ลำดับ | ทายาทโดยธรรม |
|---|---|
| 1 | ผู้สืบสันดาน (บุตร หลาน เหลน) |
| 2 | บิดามารดา |
| 3 | พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน |
| 4 | พี่น้องร่วมบิดา หรือร่วมมารดาเดียวกัน |
| 5 | ปู่ ย่า ตา ยาย |
| 6 | ลุง ป้า น้า อา |
อ่านรายละเอียดสิทธิและส่วนแบ่งได้ที่ ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ
ถ้ามีพินัยกรรม จะแบ่งมรดกอย่างไร
หากเจ้ามรดกทำพินัยกรรมไว้โดยถูกต้อง ทรัพย์สินจะแบ่งตามเจตนาในพินัยกรรมก่อนเป็นอันดับแรก พินัยกรรมมีหลายแบบและต้องทำให้ถูกต้องตามกฎหมายจึงจะมีผล มิฉะนั้นอาจถูกเพิกถอนได้ ดูวิธีเขียนให้มีผลสมบูรณ์ที่ พินัยกรรม เขียนอย่างไรให้มีผลตามกฎหมาย
จำเป็นต้องตั้งผู้จัดการมรดกไหม
แม้มรดกตกทอดทันทีที่เจ้ามรดกตาย แต่ในทางปฏิบัติ ธนาคาร กรมที่ดิน และหน่วยงานต่าง ๆ มักขอ “คำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก” ก่อนจึงจะยอมให้โอนหรือถอนทรัพย์ ผู้จัดการมรดกจึงเป็นตัวกลางที่ทำหน้าที่รวบรวมและแบ่งทรัพย์ให้ทายาท ดูใครมีสิทธิ์เป็นและขั้นตอนยื่นศาลที่ ผู้จัดการมรดก ตั้งอย่างไร
มรดกต้องเสียภาษีหรือไม่
ตาม พ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 ทายาทที่รับมรดกสุทธิ “เกิน 100 ล้านบาท” ต่อเจ้ามรดกหนึ่งราย จึงจะเสียภาษีเฉพาะส่วนที่เกิน โดยบุพการีและผู้สืบสันดานเสีย 5% ส่วนบุคคลอื่นเสีย 10% หากไม่เกิน 100 ล้านบาทได้รับยกเว้น ดูรายละเอียดที่ ภาษีมรดก ต้องเสียเท่าไหร่
หัวข้อในหมวดมรดก
คำถามที่พบบ่อยเรื่องมรดก
ไม่มีพินัยกรรม ทรัพย์ตกเป็นของใคร
ตกแก่ทายาทโดยธรรมตามลำดับใน ป.พ.พ. มาตรา 1629 โดยคู่สมรสได้รับส่วนแบ่งร่วมด้วยเสมอ
ต้องจัดการมรดกภายในกี่ปี
คดีมรดกมีอายุความ โดยทั่วไปทายาทต้องฟ้องเรียกร้องภายใน 1 ปีนับแต่รู้ถึงการตาย และไม่เกิน 10 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย (ป.พ.พ. มาตรา 1754) จึงควรรีบดำเนินการ
ทายาทมีหนี้ของผู้ตายต้องรับผิดไหม
ทายาทรับผิดในหนี้ของเจ้ามรดกไม่เกินกว่าทรัพย์มรดกที่ตนได้รับ (ป.พ.พ. มาตรา 1601)
